Kiedy przyjrzymy się im bliżej, zauważymy że pokryte są rzeźbionymi ornamentami, motywami zwierząt oraz postaci ludzkich. Niektóre lepiej zachowane, inne słabo już widoczne (wapień jest skałą podatną na wymywanie przez wodę ).

Stećci, bo nazywają się te wytwory rąk ludzkich, to nic innego jak nekropolie liczące sobie setki lat. Większość z nich pochodzi z okresu między XIV a XVI wiekiem, ale najstarsze datowane są na okolice X wieku naszej ery.

Część historyków i archeologów łączy tradycję ustawiania kamiennych nagrobków pośrodku dzikich gór z mało znaną średniowieczną sektą chrześcijańską Bogomiłów, której wyznawcy zamieszkiwali tereny od dzisiejszej Bułgarii, przez Serbię po Bośnię i Chorwację. Bogomili nie zostawili po sobie żadnych zapisków, jedyne informacje o nich pochodzą z pism ich katolickich i prawosławnych przeciwników, a pierwsze wzmianki pochodzą z końca X wieku n.e. Prawdopodobnie bogomilizm wywodzi się ze starszych ruchów paulicjańskich i manichejskich, a więc odłamów chrześcijaństwa powstałych na terenach dzisiejszej Armenii i Azji Mniejszej w początkach naszej ery. Bogomili wierzyli w dualistyczny porządek otaczającego ich świata : wszystko co ziemskie, fizyczne i namacalne przypisywali złemu duchowi – Satanaelowi, zaś wszystko co duchowe – dobremu Bogu.

Dlatego sprzeciwiali się hierarchicznemu kościołowi, nie uznawali sakramentów poza chrztem. Żyli w izolowanych gminach praktykując ascezę. Nie jedli mięsa, nie pili wina, powstrzymywali się od małżeństw i kontaktów seksualnych, za to odmawiali modlitwę Ojcze Nasz po kilkanaście razy dziennie. Odrzucali Stary Testament, jako dzieło złego ducha, podobne jak ikony i symbol krzyża – jako symbol okrucieństwa ludzkiego.

Wpływy Bogomiłów odbiły się echem także w Europie Zachodniej, niektórzy badacze widzą wyraźny wpływ bogomilizmu na powstanie ruchu Katarów.

Zelenogora leży naprzeciwko najwyższego w Bośni Maglicia (2386m), na północny zachód od niego, oddzielona głęboką doliną rzeki Sutjeska. Razem z granicznym pasmem Maglicia, Zelenogora tworzy Park Narodowy Sutjeska, najstarszy w Bośni, utworzony w 1965 roku.

Od południa i zachodu granicę wyznacza Neretwa, zaś na północy pasmo opada do miejscowości Kalinovik i drogi łączącej Konjic i Foce.

Najwyższym szczytem jest Bregoc / Velika Lelija (2032 m), a kilkadziesiąt szczytów przekracza 1700 m. Góry zbudowane są z wapieni, stąd nie spotkamy tu wielu źródeł wody, co prawda znajdują się tu malownicze jeziora, w tym największe Stirinsko Jezero ( i 5 innych) ale zapas wody lepiej zabrać ze sobą.

Z wapiennymi skałami wiążą się również charakterystyczne formy, tworzone przez wody opadowe, wymywające powierzchnie skał (proces krasowienia).

Przez środek masywu prowadzi droga R-434 o szutrowej nawierzchni. Można się nią dostać do serca masywu, łatwiej i szybciej od północy, trudniej i dłużej od południa. Lepiej mieć pojazd o nico wyższym zawieszeniu, woda potrafi wymywać koleiny w drodze.

Zelenogora w lipcu, pokazała nam pełnię krótkiego górskiego lata – dywany rdestu, niezliczone storczyki i inne górskie kwiecie.

W pobliżu Stirinskiego Jezera, jak w wielu górach Bośni I Harcegowiny, znajdziemy średniowieczne nagrobki Stecci

Malowniczy szczyt Stog, wyrastający z morza zieleni, czyni krajobraz Zelenogory bajkowym. Na pewno będę chciał tu wrócić.

Cvrsnica znajduje się na południowy zachód od Jablanicy, od wschodu, od gór Prenj oddzielona głęboką doliną Neretwy, od zachodu, od masywu Vrana oddziela ją piękna, szeroka i płaska jak stół dolina jeziora Blidinje.

Najwyższym szczytem jest Plocno wznoszące się na 2228 m, ale około 10 szczytów tego pasma przekracza 2000m.

Skała tworząca te góry to głównie wapienie i zlepieńce, stąd źródeł wody w wyższych partiach praktycznie nie ma.

Na „płaskowyżu” Blidinje, u zachodnich podnóży Cvrsnicy działa ośrodek Narciarski Risovac, jest to też dobre miejsce do wejścia w góry latem.

Hajducka Vrata, czyli to co czyni Cvrsnice słynną. Niezwykłe okno skalne, które natura stworzyła ze skał zlepieńcowych w nieoczekiwanym miejscu – z widokiem na położoną ponad 1000 metrów niżej dolinę Divej Grabovicy.

Ze szczytu Veliki Vilinac rozpościera się szeroki widok na Prenj.

Grzbiet Vrana, po drugiej stronie doliny jeziora Blidinje.

Maglić, liczący sobie 2386 m znajduje się na pograniczu z Czarnogóra. Właściwie Maglić znajduje się na terenie Republiki Serbskiej, będącą częścią federacyjnego państwa jakim jest Bośnia i Harcegowina.

Podobnie jak Zelenogora, Maglić i otaczające go góry są objęte Parkiem Narodowym Sutjeska. Poza wysokogórskim, krasowym krajobrazem, chroni się tu również pierwotny las porastający niżej położone zbocza, puszcza ta nosi nazwę Perucicy.

Maglić można próbować zdobyć z parkingu znajdującego się na końcu długiej leśnej drogi prowadzącej z Tjentiste. Raczej każde auto da radę.

Szlak prowadzący z tego miejsca jest miejscami mocno eksponowany, ubezpieczony kablami w roli poręczówek – należy zachować ostrożność. Podejście jest dosyć strome.

Większa część gór Sutjeska znajduje się po Czarnogórskiej stronie. Szlaki przekraczają granicę.

Malowniczym, choć płatnym, miejscem na nocleg pod namiotem jest Trnovacko Jezero, do którego prowadzi szlak z parkingu i szlak przez szczyt Maglicia.

W dolinie, w Tjentiste znajduje się monumentalny pomnik upamiętniający bitwę nad Sutjeską z 1943, kiedy to oddziały partyzanckie Josipa Broz Tity ścierały się z wojskami państw Osi. Warto zobaczyć.